ما را دنبال کنید :
انواع نژاد اسب در کشور ایران کدامند؟
انواع نژاد اسب در کشور ایران کدامند؟
الهه جباری
اسب و سوارکاری
0
بازدید : 5677
رای ها : (0)

انواع نژاد اسب در کشور ایران کدامند؟

می دانیم که اسب ها هم دارای نژادها و انواع مختلفی در سرتاسر دنیا هستند، که گاهی بعضی از نژادهای اسب فقط مختص برخی نواحی است. ایران هم دارای نژادهای خاصی از اسب از جمله اسب های ترکمن، عرب ایرانی، اسبچه خزر، قره داغ و ... است که در این مقاله به بررسی انواع نژاد اسب در ایران و خصوصیات آن ها می پردازیم. با ما همراه باشید.

انواع نژاد اسب های بومی ایران

 مطابق با خصوصیات منطقه ای فلات ایران، معمولاً اسب های بومی ایران از جثه بزرگی دارند. با این وجود قدرت بالا، صبر و تحمل از خصوصیات کلی اغلب انواع نژاد اسب ایران به حساب می آید. چندین و چند قرن از این اسب ها به منظور فعالیت های سخت استفاده شده است.

معمولاً اسب های اصیل، اسب هایی با نژادهای خاص هستند. این اسب ها هر کدام از خصوصیات ویژه نژاد و تیره خود را دارا می باشند. تعداد اسب های برخی از این نژادها بسیار زیاد و برخی به تعداد اندک در ایران یافت می گردند. جدیدترین آمارها، تعداد اسب های کل کشور را نزدیک به 150 هزار رأس نشان می دهد.

اغلب انواع نژاد اسب ایران ، آکثراً رگه ای از اسب عرب دارند. اسب های بومی ایران اسب بختیاری، اسب شاهسون، اسب لری، اسب دره شوری، اسب ناصری، اسب قشقایی، اسب ترکی، اسب سیستانی، اسب چناران و اسب تالشی و اسب ورامینی از این میان می باشند. در ادامه موارد مهم انواع نژاد اسب ایران را بیشتر معرفی خواهیم نمود: 

 1- اسب تركمن یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب ترکمن (Turkmen Horse) یکی از انواع نژاد اسب ایران می باشد، که احتمال داده می شود که حدود دویست رأس از آن در ایران وجود داشته باشد. اسب ترکمن بیشتر در استان های گلستان و خراسان شمالی و اکثراً در ترکمن صحرا مشاهده می گردد. اسب ترکمن خصوصیات ظاهری و کاربردهای ویژه خود را دارد که در ادامه آن ها آورده ایم.

خصوصیات ظاهری اسب ترکمن یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب ترکمن پیشانی نسبتاً باریکی دارد که کمی برجسته می باشد و نزدیک به گوش ها باریکتر می گردد. این حیوان بینی و سوراخ های بینی صافی دارد. چشم های اسب ترکمن بزرگ و کشیده و گوش های وی زیبا و باریک می باشند. سر این حیوان اغلب به طور صاف به گردن وی متصل می گردد. اسب ترکمن یموت گردنی درشت و آخال تکه گردنی نحیفی دارد. یال این نوع اسب پرپشت نمی باشد. کفل آن حالتی چهارگوش دارد و قفسه ی سینه آن کشیده و گود می باشد.

انواع نژاد اسب ایران - اسب ترکمن

سایر خصوصیات اسب ترکمن یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب ترکمن حیوانی با رفتاری دوستانه می باشد که خلق و خویی رام و آرام دارد. این اسب قابلیت زیادی برای پرش از مانع دارد و فاصله های زیاد را با نفس می دود و همچنین استقامت اسب ترکمن بالا می باشد. تیره های اسب ترکمن یموت و آخال تکه نام دارند. این اسب در رنگ های نیله، کرنگ، کهر و قره کهر مشاهده می گردد. قد اسب ترکمن آخال تکه نزدیک به 152 سانتی متر (پانزده وجب) می باشد، که برای اسب های یموت این میزان به 154 سانتی متر (پانزده و دو دهم وجب) می رسد.

کاربردهای اسب ترکمن: سواری و مسابقات سوارکاری و همچنین استفاده در بانک ذخایر ژنتیکی و زیستی جهت استفاده در طرح آمیخته گری (Crossbreeding)

2- اسب عرب ایرانی یکی از انواع نژاد اسب ایران

 اسب عرب ایرانی (Persian Arab) یکی از انواع نژاد اسب ایران می باشد، که مطابق با شواهد تاریخی ابتدا در ایران زندگی می نموده است. این اسب در حال حاضر به اقصی نقاط جهان راه یافته و از آن تحت عنوان اسب عرب یاد می نمایند. گمانه زنی ها نشان می دهد که نزدیک به چهل هزار رأس اسب عرب ایرانی در سراسر کشور وجود داشته باشد. اکثراً این اسب ها در جنوب غرب كشور و همچنین خوزستان، فارس، اصفهان، لرستان، خراسان، کرمان و تهران یافت می گردند.

خصوصیات ظاهری اسب عرب ایرانی یکی از انواع نژاد اسب ایران

 خصوصیات ظاهری اسب عرب ایرانی به گونه ای می باشد، که ممکن نیست آن را با نژادهای دیگر اشتباه گرفت. اسب عرب ایرانی پیشانی نسبتاً صاف و پهنی دارد که کمی برجسته می باشد. بینی و سوراخ های بینی این حیوان خمیده می باشند و در قسمت پایانی برجستگی دارند. اسب عرب ایرانی چشمانی گرد و بزرگ دارد و حدقه های چشمش برجستگی خاصی دارند.

انواع اسب ایران - اسب عرب ایرانی

گونه های اسب عرب ایرانی گرد و برجسته می باشد. سر این حیوان پیوند مستحکمی با گردن قدرتمند آن دارد و می تواند به سادگی به هر سو بچرخد و یالی انبوه دارد. کفل اسب عرب برجسته و صاف و عرضی و مانند مربع می باشد و شکمی به شکل استوانه دارد. قفسه سینه اسب ایرانی عرب کم ارتفاع و پهن و گرد می باشد.

سایر خصوصیات اسب عرب ایرانی

اسب عرب ایرانی حیوانی دلیر، نجیب و در عین حال جسور و باهوش می باشد. از بین گونه های بسیار اسب عرب می توان تیره عبیان، صگلاوی، حمدانی، کهیلان و حدبان را نام برد. قد اسب عرب نزدیک به 152 سانتی متر (پانزده وجب) می باشد و بیشتر به رنگ خاکستری یا سمند مشاهده می گردد.

کاربردهای اسب عرب ایرانی: پرش از مانع و پرش از ارتفاع و مسابقات سرعت 

3- اسبچه خزر یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسبچه خزر یا اسب کاسپین (Caspian horse) یکی از انواع نژاد اسب ایران می باشد، که در شمال رشته کوه البرز پیدایش یافت می گردد. عمده زیستگاه این اسب ها مناطق ساحلی دریای خزر می باشد. آمارهای رسمی وجود دویست رأس اسبچه خزر را تأیید نموده اند و احتمال داده می شود که نزدیک به پانصد رأس اسبچه خزر در کشور ایران زندگی نماید.

خصوصیات ظاهری اسبچه خزر یکی از انواع نژاد اسب ایران

 خصوصیات ظاهری اسبچه خزر به صورتی می باشد که شرایط لازم جهت زندگی در جنگل را در اختیار او قرار می دهد. پیشانی اسبچه خزر برجسته می باشد و حالتی گنبد مانند دارد. بینی آن به داخل انحنا دارد و سوراخ های بینی اسبچه خزر اندکی پایینتر از اسب های دیگر می باشد. اسبچه خزر چشمانی گشاد و گوش هایی کوچک دارد. این حیوان سم هایی قدرتمند و قدی کوتاه دارد و با اندام زیبای خود مانند نمونه کوچک شده اسب عرب است.

انواع نژاد اسب ایران - اسبچه خزر یا اسب کاسپین

سایر خصوصیات اسبچه خزر

اسبچه خزر هم هوش بالایی دارد و هم حیوان با محبت و خونگرمی می باشد. به ندرت مشاهده شده که این حیوان در مقابل انسان دست به حرکات تدافعی بزند. قد اسبچه خزر معمولاً به 120 نمی رسد و غالباً در رنگ های سمند، قهوه ای و شاه بلوطی مشاهده می گردد.

 کاربردهای اسبچه خزر: استفاده به عنوان وسیله نقلیه و عبور و مرور، نمایش در سیرک، نگهداری در باغ وحش

4 -  اسب کردی یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب کردی (Kurdish Horse) یکی دیگر از انواع نژاد اسب ایران که بیشتر در غرب کشور مشاهده می گردد. استان کردستان، استان کرمانشاه، استان ایلام و استان های زنجان و آذربایجان از عمده زیستگاه های اسب کردی به حساب می آیند. تعداد تقریبی این اسب نزدیک به هزار رأس می باشد.

خصوصیات ظاهری اسب کردی

اسب کردی از نظر خصوصیات ظاهری شباهت بسیاری به اسب عرب ایرانی دارد. اسب کردی عموماً اسبی قوی می باشد، که نفس بالایی دارد و در شرایط سخت مقاومت نشان می دهد. اندام اسب کردی عضلانی می باشد و در سواری های طولانی و مسیرهای کوهستانی استقامتی بی مانند به نمایش می گذارد. علاوه بر خصوصیاتی که برای اسب عرب ایرانی نام بردند، اسب کرد غالباً سر خود را به سمت بالا نگه می دارد. کفل اسب کردی درشت و قدرتمند می باشد و قفسه سینه ای پهن و فرو رفته و شکمی گرد دارد.

انواع نژاد اسب ایران - اسب کردی

سایر خصوصیات اسب کردی

اسب کردی گونه های گوناگونی دارد که از بین آن می توان به گونه های سنجابی، جاف و افشار اشاره نمود. اسب های این گونه ها به ترتیب در رنگ های خرمایی و کهر روشن در گونه ی اول، سپید و سیاه در گونه ی دوم و قره کهر و کهر در گونه ی سوم مشاهده می گردند. اسب کرد در مقایسه با اسب عرب ایرانی جثه کوچکتری دارد و قد آن معمولاً به 145 تا 148 متر می رسد.

کاربردهای اسب کردی: اسب کرد بیشتر در ورزش چوگان مورد استفاده قرار می گیرد.

5 -  اسب قره باغ یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب قره باغ (Karabakh horse) یکی دیگر از انواع نژاد اسب ایران می باشد، که نام آن به محل سکونت نخست آن یعنی منطقه قره باغ در ناحیه ی قفقاز باز می گردد. بعد از جدا شدن قفقاز از کشور ایران در دوره قاجار، اسب قره باغ وارد ایران گشت و در سراسر ناحیه ی آذربایجان ساکن گشت. تعداد اسب های قره باغ موجود در ایران 50 الی 100 رأس تقریب زده می گردد، که معمولاً در دو استان اردبیل و آذربایجان شرقی ساکن هستند.

خصوصیات ظاهری اسب قره باغ 

اسب قره باغ اسب پرنفسی می باشد، که دست ها و پاهای او از قدرت بالایی برخوردار است. همین امر سبب گشته تا بالا رفتن از کوه و نواحی مرتفع برای این حیوان ساده باشد. سر اسب قره باغ با اندام آن تناسب دارد و گردن آن اتصال قوی و پهنی با بدن وی دارد.  این اسب گوش هایی متناسب و بازیگوش و با اندازه ای متوسط دارد. این حیوان جثه ای قدرتمند و پاهایی عضلانی دارد. اسب قره باغ دم کوتاهی دارد و اعضای بدن آن بسیار با هم متناسب می باشند. نوعی خط باریک گورخر مانند، در محلی که دم اسب به بدن آن متصل می گردد، وجود دارد که خاص ترین ویژگی ظاهری آن به حساب می آید.

انواع نژاد اسب ایران - اسب قره باغ

سایر خصوصیات اسب قره باغ

اسب قره باغ انرژی بالایی دارد. این اسب به هیچ وجه تنبل نیست و تمایل زیادی به تحرک دارد. اسب قره باغ حیوانی خوشرو می باشد، که معمولاً در رنگ های کهر، سمند و نیله مشاهده می گردد. قد اسب قره باغ  144.2 سانتی متر (نزدیک به چهارده و دو دهم وجب) است.

کاربردهای اسب قره باغ: جهت سواری، مسابقات سوارکاری و ورزش چوگان

6 -  اسب چناران یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب چناران یکی دیگر از انواع نژاد اسب ایران می باشد که در زمان سلطنت نادر شاه به وجود آمد. این اسب از آمیزش اسب های عرب و اسب های ترکمن به وجود آمده است و خصوصیاتی دارد که می تواند آن ها را به فرزندان خود منتقل نماید. اسب چناران بیشتر در قسمت هایی از خراسان مشاهده می گردد.

7 -  اسب سیستانی یکی از انواع نژاد اسب ایران

اسب سیستانی یکی دیگر از انواع نژاد اسب ایران به شمار می رود، که معمولاً فقط در استان سیستان و بلوچستان مشاهده می گردد. اسب سیستانی اسبی خونسرد و قوی هیکل می باشد. در میان انواع نژاد اسب ایران، این اسب سنگین وزن ترین آن ها محسوب می گردد.

نژادهای غیربومی در میان انواع نژاد اسب ایران

طی بیش از نیم قرن اخیر چند نوع اسب به ایران آورده شده اند، که از میان آن هامی توان به موارد زیر اشاره نمود که در شهرهای بجنورد، مراغه و ورامین با اسب ایرانی آمیزش پیدا نموده اند.

  • اسب آردنه
  • اسب نونیوس
  • اسب گیدران (Gidran)

اسب تروبرِد (Thoroughbred) هم یکی از نژادهای اسب غیرایرانی می باشد، که نزدیک به دویست رأس از آن در ایران وجود دارد. آمیزش این اسب با اسب ترکمن در مناطقی مانند تهران و ترکمن صحرا صورت گرفته و سبب پیدایش اسب های دورگه بسیاری گردیده است.

  • چه اسب های دیگری در منطقه زندگی خود یا سایر قسمت ها می شناسید که در بالا نیامده است؟
  • تاکنون تجربه سواری با کدام یک از اسب های فوق را داشته اید؟
  • از نظر شما کدام یک از این اسب ها برای مسابقات سوارکاری مناسب ترند؟
لطفاً نظرات و تجربیات خود را در مورد انواع نژاد اسب ایران با ما و سایر علاقمندان در میان بگذارید؛ و از اینکه ما را تا پایان مقاله همراهی نمودید، متشکریم.
با امتیاز خود به این مقاله اعتبار دهید
دیدگاه های دریافتی (0)
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را در رابطه با این مطلب بیان میکنید
دیدگاه خود را بنویسید